
Bəs EKOS nədir, necə işləyir və ənənəvi üsullardan fərqi nədir? Bu yazımızda bütün suallara aydınlıq gətiririk.
EKOS Proseduru Nədir?
EKOS (EkoSonic Endovaskulyar Sistemi) — minimal invaziv (əməliyyatsız, kəsiksiz) bir üsul olub, damardaxili trombların həm ultrasəs dalğaları, həm də çox aşağı dozada trombəridici (trombolitik) dərmanların birgə təsiri ilə parçalanması və əridilməsi prosesidir.
Bu texnologiya, xüsusilə iki əsas vəziyyətdə həyat xilas edir:
- Ağciyər Arteriyasının Tromboemboliyası (Ağciyər Emboliyası): Ürəkdən ağciyərlərə qan aparan damarların qəfil tromb ilə tutulması. Bu vəziyyət kəskin nəfəs darlığı, ürək çatışmazlığı və ölüm riski yaradır.
- Periferik Damar Trombozları: Qollarda, xüsusən də ayaqlardakı dərin venalarda (DVT - Dərin Vena Trombozu) və ya periferik arteriyalarda qan axınının kəsilməsi. Bu, şiddətli ağrı, şişkinlik və müalicə edilmədikdə toxuma ölümünə (qanqrenaya) səbəb ola bilər.
EKOS Necə İşləyir? (Müalicə Prosesi)
Ənənəvi müalicələrdə dərman bədənə ümumi (sistemik) şəkildə vurulur, bu da bədənin digər yerlərində daxili qanaxma riskini artırır. EKOS isə tam fərqli və hədəfə yönəlik işləyir:
- Hədəfə Giriş: Cərrah və ya kardioloq tərəfindən çox incə bir kateter (borucuq) rentgen nəzarəti altında birbaşa trombun olduğu damarın daxilinə yerləşdirilir.
- Ultrasəs Gücü: Kateterin içərisindən keçən xüsusi mini-cihaz yüksək tezlikli, lakin aşağı enerjili ultrasəs dalğaları yaymağa başlayır.
- Fibrin Səddinin Dağılması: Tromb sıx bir tor (fibrin şəbəkəsi) kimidir və dərmanların daxilə nüfuz etməsinə mane olur. Ultrasəs dalğaları bu toru zərifcə silkələyərək boşaldır, məsamələr açır.
- Aşağı Dozada Dərman (Trombolitik): Ultrasəslə eyni vaxtda kateterdən birbaşa trombun içinə çox az miqdarda trombəridici dərman yeridilir. Boşalmış və yumşalmış trombun içinə sızan dərman onu bir neçə saat ərzində sürətlə və tamamilə əridir.
EKOS Prosedurunun Üstünlükləri Nədir?
- Yüksək Təhlükəsizlik (Aşağı Qanaxma Riski): Dərman bütün bədənə deyil, yalnız lokal olaraq trombun daxilinə yeridildiyi üçün istifadə olunan dərmanın dozası 4 qatadək az olur. Bu, xəstə üçün həyati təhlükə yaradan qanaxma riskini minimuma endirir.
- Yüksək Effektivlik: Ultrasəs dalğaları dərmanın tromba nüfuz etməsini sürətləndirdiyi üçün damarın açılması prosesi ənənəvi üsullardan qat-qat sürətli və effektiv baş verir.
- Sürətli Sağalma və Qısa Hospitalizasiya: Prosedur kəsiksiz, yalnız kiçik bir iynə girişi ilə icra olunduğu üçün xəstələr reanimasiyada və xəstəxanada daha az vaxt keçirirlər, gündəlik həyata tez qayıdırlar.
- Ürək və Damar Sağlamlığının Qorunması: Ağciyər emboliyası zamanı ürəyin sağ tərəfinə düşən həddindən artıq yükü (təzyiqi) dərhal azaldır və ürək çatışmazlığının qarşısını alır. Periferik damarlarda isə qapaqların zədələnməsinin qarşısını alaraq gələcəkdə ayaqlarda yarana biləcək xroniki şişkinlik və yaraların (post-trombotik sindrom) qarşısını alır.
Nəticə
EKOS texnologiyası həm ağciyər, həm də periferik damar trombozu olan xəstələr üçün tibbin təqdim etdiyi ən təhlükəsiz və müasir müalicə üsullarından biridir. Unutmayın ki, tromboz zamanı "vaxt həyatdır" — simptomlar (qəfil nəfəs darlığı, ayaqda kəskin şişkinlik və ağrı) yaranan kimi dərhal mütəxəssisə müraciət edilməlidir.
Sizin də damar sağlamlığınızla bağlı suallarınız varsa, rəy bölməsində qeyd edə və ya bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz!
